راهنمای تعاملی اینکوترمز ۲۰۲۰: چه کسی چه کاری میکند و چه هزینه‌ای می‌دهد
اینکوترمز® ۲۰۲۰ یازده قاعده اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) است که مشخص میکند ترتیب دادن و پرداخت هزینه هر بخش از حمل با کیست و ریسک در کجا از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود. در EXW تقریباً همه‌چیز با خریدار است و در DDP تقریباً همه‌چیز با فروشنده. نقش و بازار خود را انتخاب کنید تا ببینید در هر قاعده، هر مرحله با کدام طرف است.
قواعد را از نگاه خودتان ببینید
با حمل دریایی خرید می‌کنید؟ FOB، یا برای کانتینر FCA، به شما اجازه می‌دهد فورواردر خودتان را انتخاب کنید، همه هزینه‌ها را ببینید و بیمه را در دست داشته باشید. در CFR یا CIF فورواردر فروشنده حمل را اداره میکند و شما هزینه‌هایی را در مقصد می‌پردازید که درباره‌اش مذاکره نکرده‌اید.
عراق: در همه قواعد جز DDP، ترخیص وارداتی و حقوق گمرکی با خریدار است و DDP برای فروشنده خارجی در عراق به‌ندرت عملی است. بسیاری از کالاها پیش از حمل به گواهی انطباق (COC) نیاز دارند؛ پس در قرارداد مشخص کنید تهیه و هزینه آن با کیست.
خریدارمرحله‌هایی را نشان می‌دهد که مسئولیتشان با شماست. روی هر قاعده بزنید تا ببینید ریسک کجا منتقل می‌شود.
| قاعده | ترخیص صادراتی | حمل اصلی | بیمه بار | ترخیص وارداتی | حقوق گمرکی و مالیات واردات |
|---|---|---|---|---|---|
| خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | فروشنده | خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | فروشنده | فروشنده (الزامی) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | فروشنده | خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | فروشنده | فروشنده (الزامی) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | فروشنده | فروشنده (اختیاری) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | فروشنده | فروشنده (اختیاری) | خریدار (مسئولیت شما) | خریدار (مسئولیت شما) | |
| فروشنده | فروشنده | فروشنده (اختیاری) | فروشنده | فروشنده |
FOB — تحویل روی عرشه
- ریسک کجا منتقل می‌شود
- وقتی کالا در بندر بارگیری مشخصشده، روی کشتی قرار می‌گیرد.
- مناسب برای
- خریدارانی که میخواهند فورواردر و خط کشتیرانی را خودشان انتخاب کنند؛ قاعده‌ای بسیار رایج در خرید از چین.
- مراقب باشید
- در بار کانتینری، ریسک تنها هنگام بارگیری روی کشتی منتقل می‌شود؛ یعنی پس از آنکه بار در ترمینال از اختیار فروشنده خارج شده است. در قرارداد مشخص کنید هزینه جابه‌جایی ترمینال مبدأ (THC) با کیست.
EXWتحویل در محل فروشنده
- ترخیص صادراتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حمل اصلی
- خریدار (مسئولیت شما)
- بیمه بار
- خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا در محل فروشنده یا محل مشخص دیگری در اختیار خریدار قرار می‌گیرد، بدون اینکه روی وسیله نقلیه بارگیری شده باشد.
مناسب برای: خریدارانی که در مبدأ نماینده خودشان را دارند و او می‌تواند کالا را بارگیری و ترخیص صادراتی کند.
مراقب باشید: فروشنده موظف به بارگیری یا ترخیص صادراتی نیست و در بسیاری از کشورها فقط شرکت محلی می‌تواند صادرکننده باشد. معمولاً FCA انتخاب مطمئن‌تری است.
FCAتحویل به حمل‌کننده
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- خریدار (مسئولیت شما)
- بیمه بار
- خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا به حمل‌کننده منتخب خریدار تحویل می‌شود: بارگیری‌شده در محل فروشنده، یا آماده تخلیه در محل مشخص دیگر.
مناسب برای: محموله‌های کانتینری که کرایه حمل در دست خریدار است. ICC آن را برای کانتینر به‌جای FOB توصیه میکند.
مراقب باشید: محل تحویل را دقیق بنویسید. اگر اعتبار اسنادی بارنامه «حمل روی عرشه» می‌خواهد، گزینه سال ۲۰۲۰ را توافق کنید که به خریدار اجازه می‌دهد از حمل‌کننده بخواهد چنین بارنامه‌ای صادر کند.
FASتحویل در کنار کشتی · فقط دریایی و آبراه داخلی
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- خریدار (مسئولیت شما)
- بیمه بار
- خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا در بندر بارگیری مشخصشده، در کنار کشتی قرار می‌گیرد.
مناسب برای: بار فله و بار متفرقه مثل فولاد، غلات یا ماشین‌آلات سنگین که با جرثقیل کشتی بارگیری می‌شوند.
مراقب باشید: برای کانتینر مناسب نیست، چون کانتینر خیلی پیش از رسیدن به کنار کشتی در ترمینال تحویل داده می‌شود.
FOBتحویل روی عرشه · فقط دریایی و آبراه داخلی
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- خریدار (مسئولیت شما)
- بیمه بار
- خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا در بندر بارگیری مشخصشده، روی کشتی قرار می‌گیرد.
مناسب برای: خریدارانی که میخواهند فورواردر و خط کشتیرانی را خودشان انتخاب کنند؛ قاعده‌ای بسیار رایج در خرید از چین.
مراقب باشید: در بار کانتینری، ریسک تنها هنگام بارگیری روی کشتی منتقل می‌شود؛ یعنی پس از آنکه بار در ترمینال از اختیار فروشنده خارج شده است. در قرارداد مشخص کنید هزینه جابه‌جایی ترمینال مبدأ (THC) با کیست.
CFRهزینه و کرایه · فقط دریایی و آبراه داخلی
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- فروشنده
- بیمه بار
- خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا در بندر بارگیری روی کشتی قرار می‌گیرد، هرچند کرایه تا بندر مقصد را فروشنده میپردازد.
مناسب برای: خریدارانی که ترجیح می‌دهند فروشنده کشتی را رزرو کند و بیمه بار را خودشان می‌گیرند.
مراقب باشید: فورواردر فروشنده حمل را کنترل میکند و هزینه‌های مقصد، مثل جابه‌جایی ترمینال و دستور تحویل، می‌تواند بالا باشد و با شماست. بیمه را از بندر بارگیری بگیرید.
CIFهزینه، بیمه و کرایه · فقط دریایی و آبراه داخلی
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- فروشنده
- بیمه بار
- فروشنده (الزامی)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا در بندر بارگیری روی کشتی قرار می‌گیرد. فروشنده کرایه و حداقل بیمه را تا بندر مقصد میپردازد.
مناسب برای: معاملات با اعتبار اسنادی و خریدارانی که یک قیمت ساده تا بندر مقصد میخواهند.
مراقب باشید: فروشنده فقط موظف به خرید حداقل پوشش است (شرایط C مؤسسه بیمهگران لندن، ۱۱۰٪ ارزش کالا). پوشش گسترده‌تر بخواهید یا خودتان بیمه بخرید. هزینه‌های مقصد همچنان با شماست.
CPTکرایه پرداخت‌شده تا
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- فروشنده
- بیمه بار
- خریدار (اختیاری) (مسئولیت شما)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا به اولین حمل‌کننده تحویل می‌شود، هرچند کرایه تا مقصد مشخصشده را فروشنده میپردازد.
مناسب برای: حمل کانتینری و چندوجهی که فروشنده حمل تا نقطه‌ای در داخل خاک کشور مقصد را ترتیب می‌دهد.
مراقب باشید: ریسک زود، در مبدأ، منتقل می‌شود اما هزینه در مقصد؛ پس خریدار باید کل مسیر را بیمه کند.
CIPکرایه و بیمه پرداخت‌شده تا
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- فروشنده
- بیمه بار
- فروشنده (الزامی)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا به اولین حمل‌کننده تحویل می‌شود. فروشنده کرایه و بیمه تا مقصد مشخصشده را میپردازد.
مناسب برای: حمل چندوجهی که خریدار می‌خواهد بیمه در قیمت لحاظ شده باشد.
مراقب باشید: اینکوترمز ۲۰۲۰ در CIP پوشش تمامخطر (شرایط A) را الزامی کرده است؛ پس حق بیمه از حداقل پوشش لازم در CIF بیشتر است.
DAPتحویل در محل
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- فروشنده
- بیمه بار
- فروشنده (اختیاری)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا روی وسیله نقلیه رسیده و آماده تخلیه، به محل مشخصشده می‌رسد.
مناسب برای: تحویل درب‌به‌درب که ترخیص وارداتی و پرداخت حقوق گمرکی با خریدار است.
مراقب باشید: هزینه تخلیه، ترخیص وارداتی، حقوق گمرکی و مالیات با خریدار است. کندی ترخیص می‌تواند به دموراژ برسد؛ پس توافق کنید هزینه معطلی با کیست.
DPUتحویل در محل، تخلیه‌شده
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- فروشنده
- بیمه بار
- فروشنده (اختیاری)
- ترخیص وارداتی
- خریدار (مسئولیت شما)
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- خریدار (مسئولیت شما)
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا در محل مشخصشده مقصد تخلیه شده است.
مناسب برای: تحویل در ترمینال یا محل پروژه، جایی که فروشنده می‌تواند تخلیه را ترتیب دهد.
مراقب باشید: فروشنده باید بتواند در مقصد بار را تخلیه کند؛ اگر نمی‌تواند، DAP را انتخاب کنید. DPU در سال ۲۰۲۰ جایگزین قاعده قدیمی DAT شد.
DDPتحویل با حقوق گمرکی پرداخت‌شده
- ترخیص صادراتی
- فروشنده
- حمل اصلی
- فروشنده
- بیمه بار
- فروشنده (اختیاری)
- ترخیص وارداتی
- فروشنده
- حقوق گمرکی و مالیات واردات
- فروشنده
ریسک کجا منتقل می‌شود
وقتی کالا ترخیص‌شده برای واردات و آماده تخلیه، به محل مشخصشده می‌رسد.
مناسب برای: فروشندگانی که در کشور مقصد شرکت واردکننده یا نماینده ثبت‌شده دارند.
مراقب باشید: فروشنده حقوق گمرکی و مالیات واردات را میپردازد و باید به‌عنوان واردکننده ترخیص کند. در عراق، عربستان و بسیاری از بازارهای آفریقا این کار برای فروشنده خارجی به‌ندرت ممکن است؛ به همین دلیل قیمت‌های «DDP» اغلب هزینه‌های پنهان دارند.
اینکوترمز چه چیزهایی را تعیین میکند و چه چیزهایی را نه؟
اینکوترمز® ۲۰۲۰ (نشریه ۷۲۳E اتاق بازرگانی بین‌المللی) سه چیز را تعیین میکند: ترتیب دادن هر بخش از حمل با کیست، هزینه آن را چه کسی میپردازد و ریسک از بین رفتن یا آسیب دیدن کالا در کجا از فروشنده به خریدار منتقل می‌شود. اینکوترمز تعیین نمی‌کند مالکیت چه زمانی منتقل می‌شود، قیمت و شرایط پرداخت چیست یا اگر یکی از طرفین قرارداد را نقض کند چه می‌شود. این‌ها جایشان در قرارداد فروش است.
همیشه قاعده را با محل دقیق و نسخه آن بنویسید؛ برای نمونه «FCA Ningbo CFS, Incoterms® 2020» یا «DAP Basra warehouse, Incoterms® 2020».
۱۱ قاعده چطور دسته‌بندی می‌شوند؟
- برای هر نوع حمل (۷ قاعده): EXW، FCA، CPT، CIP، DAP، DPU، DDP.
- فقط دریایی و آبراه داخلی (۴ قاعده): FAS، FOB، CFR، CIF.
بر اساس حرف اول:
- E (EXW): خریدار کالا را از فروشنده تحویل می‌گیرد.
- F (FCA، FAS، FOB): کرایه حمل اصلی با خریدار است.
- C (CFR، CIF، CPT، CIP): کرایه حمل اصلی با فروشنده است، اما ریسک در مبدأ منتقل می‌شود.
- D (DAP، DPU، DDP): فروشنده کالا را تا مقصد میرساند و تا آن زمان ریسک با اوست.
واردکننده در عراق، امارات یا شرق آفریقا کدام قاعده را انتخاب کند؟
جواب واحدی وجود ندارد، اما سه الگو بیشتر واردکنندگانی را که با آن‌ها کار می‌کنیم پوشش می‌دهد:
- خرید دریایی از چین: FOB، یا برای کانتینر FCA، همراه با فورواردر خودتان بیشترین کنترل را بر هزینه، مسیر و بیمه به شما می‌دهد.
- یک قیمت تا بندر مقصد: CFR یا CIF ساده است، اما پیش از توافق، هزینه‌های مقصد را کتبی بگیرید.
- تحویل درب انبار: DAP تا انبار شما، در حالی که ترخیص وارداتی با خودتان است، از هزینه‌های پنهان DDP در بازارهایی که فروشنده خارجی نمی‌تواند واردکننده باشد جلوگیری میکند.
هر قاعده‌ای را انتخاب کنید، مطمئن شوید استعلام قیمت فورواردر با آن مطابقت دارد. خرید FOB به استعلام قیمت از بندر بارگیری نیاز دارد، نه از کارخانه.
رایج‌ترین اشتباه‌هایی که می‌بینیم کدام‌اند؟
- استفاده از FOB یا CIF برای کانتینر یا کامیون. ریسک روی کشتی منتقل می‌شود، خیلی بعد از آنکه فروشنده کانتینر را تحویل داده است. به‌جای آن از FCA، CPT یا CIP استفاده کنید.
- نوشتن فقط «CIF عراق». بندر را نام ببرید؛ مثلاً CIF ام‌قصر.
- کافی دانستن بیمه CIF. حداقل آن شرایط C مؤسسه بیمهگران لندن است.
- توافق بر DDP بدون بررسی اینکه چه کسی می‌تواند واردکننده رسمی باشد و مالیات بر ارزش افزوده را چه کسی پس می‌گیرد.
- فراموش کردن اینکه در همه قواعد گروه C، هزینه‌های ترمینال مقصد با خریدار است.
پرسش‌های متداول
برای واردات از چین کدام اینکوترم بهتر است؟
بسیاری از واردکنندگان FOB یکی از بنادر چین، یا برای کانتینر FCA، خرید می‌کنند و فورواردر خودشان را تعیین می‌کنند. این کار کنترل کرایه، مسیر و بیمه را به آن‌ها می‌دهد. CIF ساده‌تر است، اما حمل را به فورواردر فروشنده می‌سپارد و هزینه‌های مقصد ممکن است بیش از انتظار باشد.
در DAP حقوق گمرکی را چه کسی میپردازد؟
خریدار. در DAP فروشنده کالا را تا محل مشخصشده میرساند، اما ترخیص وارداتی، حقوق گمرکی و مالیات با خریدار است. فقط در DDP حقوق گمرکی واردات با فروشنده است.
آیا بیمه CIF کافی است؟
اغلب نه. CIF فقط حداقل پوشش طبق شرایط C مؤسسه بیمهگران لندن را برای ۱۱۰٪ ارزش فاکتور الزامی میکند. برای بار عمومی، بسیاری از خریداران شرایط A را میخواهند یا خودشان بیمه میخرند. در مقابل، CIP پوشش تمامخطر طبق شرایط A را الزامی میکند.
آیا هنوز می‌توان از اینکوترمز ۲۰۱۰ استفاده کرد؟
بله، اگر در قرارداد ذکر شده باشد؛ اما نسخه جاری اینکوترمز ۲۰۲۰ است. برای جلوگیری از اختلاف، همیشه نسخه را در قرارداد بنویسید.
آیا اینکوترمز تعیین میکند چه زمانی مالک کالا میشوم؟
خیر. انتقال مالکیت، شرایط پرداخت و راهحلهای نقض قرارداد تابع قرارداد فروش و قانون حاکم است، نه اینکوترمز.
قدم بعدی
استعلام قیمتی می‌خواهید که با اینکوترم شما بخواند؟
قاعده، محل تحویل و مسیر را بگویید. دقیقاً همان بخش‌هایی از حمل را که مسئولیتش با شماست قیمت می‌دهیم.
- یک هماهنگ‌کنندهٔ مشخص برای شما در واتس‌اپ
- قیمت ریز و شفاف؛ بدون تأیید شما هیچ هزینه‌ای اضافه نمی‌شود
- پاسخ به فارسی، عربی یا انگلیسی